POLYP ĐẠI TRÀNG: NGUY CƠ UNG THƯ VÀ VAI TRÒ CỦA NỘI SOI CẮT POLYP SỚM

POLYP ĐẠI TRÀNG: NGUY CƠ UNG THƯ VÀ VAI TRÒ CỦA NỘI SOI CẮT POLYP SỚM

Nguy cơ ung thư đại tràng từ các polyp đại tràng

1. Polyp đại tràng là gì?

Polyp đại tràng là những khối mô nhỏ phát triển từ lớp niêm mạc bên trong đại tràng. Chúng có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc nhiều polyp cùng lúc, với kích thước từ vài milimet đến vài centimet.

•  Polyp đại trực tràng là rất thường gặp (30 đến 50% ở người lớn) 
•  Không phải tất cả các polyp đều trở thành ác tính 
•  Phải trải qua nhiều năm để một polyp trở thành ung thư 
•  Polyp hoàn toàn có thể được cắt bỏ thông qua nội soi đại tràng một cách an toàn

Có hai nhóm polyp chính:

1. Polyp tăng sản: thường lành tính, nguy cơ ung thư thấp. 

2. Polyp tuyến (adenoma): có khả năng tiến triển thành ung thư cao hơn, đặc biệt khi kích thước lớn hoặc có loạn sản. 

2.  Nguyên nhân mắc polyp đại tràng là gì?

Polyp đại tràng là tổn thương thường gặp, Một số nguyên nhân mắc polyp thường gặp là: 

• Lối sống: Mặc dù nguyên nhân chính xác chưa được biết rõ, có thể kể đến các yếu tố nguy cơ như chế độ ăn nhiều chất béo, ăn nhiều thịt đỏ, ít chất xơ, hút thuốc lá, béo phì.
• Tuổi tác: Ung thư đại trực tràng rất hiếm gặp trước tuổi 40. Có đến 90% các trường hợp xảy ra sau tuổi 50 do đó nên khám tầm soát ung thư dạ tràng khi đến tuổi 50 và thường thì phải mất khoảng 10 năm để một polyp nhỏ có thể phát triển thành ung thư.
• Yếu tố gia đình và di truyền 
• Nhiều nghiên cứu cho thấy polyp và ung thư đại tràng thường xảy ra trong cùng một gia đình, điều này cho thấy yếu tố gia đình cũng là một trong những nguyên nhân quan trọng. Chính vì vậy, nên tầm soát ung thư đại tràng sớm hơn nếu có tiền sử polyp hoặc ung thư đại tràng trong gia đình.
• Một số bệnh di truyền hiếm gặp có thể gây ung thư đại trực tràng sớm với tần suất cao như đa polyp tuyến gia đình (familial adenomatous polyposis – FAP) với rất nhiều polyp trong đại tràng, hoặc Ung thư đại tràng di truyền không do polyp có khả năng gây nguy cơ ung thư đại tràng, thường khởi phát ở tuổi 20 – 30 nhưng lại không thấy có nhiều polyp.

Vì sao polyp có thể gây ung thư?

• Quá trình chuyển từ polyp sang Ung thư đại trực tràng thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm. Các tế bào trong polyp có thể dần biến đổi về cấu trúc gene, tăng sinh mất kiểm soát và trở thành tế bào ác tính.
• Nguy cơ ung thư tăng lên khi polyp có các đặc điểm, hoặc ở những đối tượng:
• Kích thước trên 1 cm 
• Có nhiều polyp trong đại tràng 
• Polyp tuyến hoặc polyp có loạn sản 
• Tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng 

Dấu hiệu cảnh báo

• Phần lớn polyp đại tràng không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Khi polyp lớn hơn, người bệnh có thể gặp:
• Đi ngoài ra máu 
• Táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài 
• Đau bụng âm ỉ 
• Thiếu máu không rõ nguyên nhân 
• Sụt cân bất thường 
• Tuy nhiên, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện qua nội soi định kỳ.

Nội soi đại tràng trong tầm soát polyp

Nội soi đại tràng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc đại tràng và cắt bỏ polyp ngay trong quá trình thực hiện. Đây là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa ung thư đại trực tràng.

 Các khuyến cáo:

• Người bình thường nên tầm soát từ 45–50 tuổi. 
• Người có tiền sử gia đình hoặc nguy cơ cao cần kiểm tra sớm hơn. 
• Sau khi cắt polyp, cần tái khám theo lịch hẹn để theo dõi tái phát. 

Vai trò của nội soi cắt polyp sớm đối với polyp đại tràng

Polyp đại tràng là những khối tăng sinh bất thường xuất hiện trên niêm mạc đại tràng. Phần lớn polyp là lành tính, tuy nhiên một số loại polyp, đặc biệt là polyp tuyến, có khả năng tiến triển thành ung thư đại trực tràng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Vì vậy, nội soi cắt polyp sớm được xem là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa và phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư sớm

Polyp đại tràng nguy hiểm như thế nào?

• Polyp đại tràng thường không gây triệu chứng rõ ràng. 
• Người bệnh có thể hoàn toàn khỏe mạnh hoặc chỉ có các biểu hiện mơ hồ như đau bụng, rối loạn tiêu hóa, táo bón, tiêu chảy hoặc đi ngoài ra máu. 
• Chính vì khó nhận biết nên nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi polyp đã phát triển lớn hoặc chuyển thành ung thư.

Vai trò của nội soi cắt polyp sớm

Phát hiện polyp ngay từ giai đoạn sớm

Nội soi đại tràng là phương pháp hiệu quả nhất giúp quan sát trực tiếp toàn bộ niêm mạc đại tràng. Thông qua hình ảnh nội soi, bác sĩ có thể phát hiện cả những polyp nhỏ chỉ vài milimet, các tổn thương tiền ung thư và các tổn thương ung thư sớm

Việc phát hiện sớm giúp người bệnh được điều trị kịp thời, tránh nguy cơ polyp phát triển lớn hơn hoặc chuyển sang ác tính.

Loại bỏ polyp ngay trong quá trình nội soi

Ưu điểm nổi bật của nội soi đại tràng là vừa chẩn đoán vừa điều trị. Khi phát hiện polyp, bác sĩ có thể tiến hành cắt polyp ngay bằng thòng lọng điện hoặc các dụng cụ chuyên dụng 

Phương pháp này có nhiều lợi ích:

• Ít đau 
• Ít chảy máu 
• Thời gian thực hiện nhanh 
• Người bệnh hồi phục sớm 
• Giảm chi phí điều trị 

Đặc biệt, việc cắt bỏ polyp sớm giúp ngăn chặn nguy cơ hình thành ung thư đại trực tràng trong tương lai.

Giảm tỷ lệ ung thư đại trực tràng

Ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư phổ biến hiện nay. Nhiều nghiên cứu cho thấy phần lớn ung thư đại trực tràng xuất phát từ polyp tuyến.

Do đó, nội soi phát hiện và cắt polyp sớm được xem là biện pháp dự phòng ung thư hiệu quả nhất. 

Theo dõi và quản lý nguy cơ tái phát

Sau khi cắt polyp, người bệnh vẫn cần tái khám và nội soi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Điều này giúp phát hiện sớm polyp tái phát hoặc các tổn thương mới.

Đối với những người có nhiều polyp, polyp kích thước lớn hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, việc theo dõi định kỳ càng quan trọng hơn.

Những ai nên nội soi đại tràng tầm soát?

• Các đối tượng nên chủ động nội soi đại tràng gồm:
• Người từ 45 tuổi trở lên 
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng 
• Người thường xuyên rối loạn tiêu hóa kéo dài 
• Người đi ngoài ra máu 
• Người có tiền sử polyp đại tràng 
• Người hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều hoặc chế độ ăn ít chất xơ