Giới thiệu về chúng tôi

CHIẾN LƯỢC SỬ DỤNG THIẾT BỊ TRỢ THỞ, MÁY THỞ VÀ OXY HÓA QUA MÀNG NGOÀI CƠ THỂ (ECMO) TRONG ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG SUY HÔ HẤP CẤP DO NHIỄM COVID-19 ( PHẦN 2)

Thứ hai, 31/08/2020, 10:41 GMT+7

  1. Chọn máy thở và kiểu thở phù hợp với tình trạng của người bệnh

Khả năng tương thích giữa người bệnh với máy thở là vấn đề quan trọng luôn được các bác sĩ hồi sức cân nhắc làm sao để đạt được hiệu quả hỗ trợ chức năng hô hấp một cách cao nhất. Không những vậy, việc sử dụng loại máy thở không đạt chuẩn thiết kế hoặc kiểu thở không phù hợp với tình trạng bệnh đều có tác động ngược lại có thể gây hại cho người bệnh.Dựa trên ý tưởng của nhiềuchuyên giatrong thực hành lâm sàng, nhà sản xuất đã cải tiến nhiều để đưa vào sử dụng nhiều loại máy thở hiện đại được thiết kế nhữngchức năng tạo những kiểu thở phù hợp nhu cầu của những bệnh cảnh đặc hiệu.Trường hợp viêm phổi nặng hoặc hội chứng hủy hoại hô hấp cấp (ADRS) do Covid-19, nếu nhưchỉ sử dụng máy trợ thở mà không đạt hiệu quả, thì chỉ định thở máy giúp chủ động cung cấp oxy nhằm duy trì chức năng các tạng (tim, gan, thận, não…) tránh bị suy yếu do tình trạng thiếu ôxy (hypoxia).

Các kiểu thở máy cơ học mà có thể dung nạp với những hoạt động thở sinh tồn ở người bệnh được gọi là những kiểu thở có tác động hỗ tương với người bệnh. Những tác động hỗ tương này được khởi phát từ những nhịp thở sinh tồn của người bệnh dù rất yếu nhờ máy thở được thiết kết các bộ phận nhận cảm (sensors).Từ các sensors này, bộ phận điều khiển sẽ kích hoạt các nhịp thở của máy do đó sẽ tạo sự tương thích tối ưu nên thườngđạt hiệu quả thở máy rất cao.Kiểu thở có tác động hỗ tương này giúp cho hệ cơ hô hấp của người bệnh được “tập luyện”, và đây chính là mấu chốt của vấn đề. Hệ cơ hô hấp trong trường hợp này sẽ không bị mỏi (chống lại với kiểu thở máy không phù hợp) và hoàn toàn ở trong tình trạng sinh lý, đặc biệt rất phù hợp khi sử dụng kiểu thở này ở giai đoạn hồi phục bệnh.Hơn nữa, việc huy động những nhịp thở sinh tồn tự nhiên của người bệnh chính là đem lại kiểu thở có tính tự nhiên làm người bệnh dễ thích nghi do đó giúp làm giảm hoạt động phản xạ chống máy thở, giảm nhu cầu sử dụng thuốc an thần hoặc các thuốc dãn cơ (loai thuốc cần thiết sử dụng cho bệnh nhân thở máy). Kiểu thở này được xuyên suốt trong cả 3 pha của hoạt động thở trên bệnh nhân thở máy đó là: khởi phát nhịp thở; hỗ trợ lưu lượng khí thở từ máy và điều hòa nhịp thở người bệnh phù hợp với tình trạng tổn thương phổi qua đó giúp đạt được khả năng phổi sẽ hồi phục cao nhất.

Thở máy xâm nhập ở bệnh nhân nhiễm COVID-19 trong thời gian kéo dài thường tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm các loại vi khuẩn khác và xảy ra biến chứng đáng kể ảnh hưởng đến tỉ lệ sống còn. Chiến lược sản suất máy thở không chỉ đáp ứng nhu cầu về số lượng bệnh nhân có chỉ định thở máy đang tăng do đại dịch COVID-19 mà còn phải đảm bảo những tiêu chí cần thiết mới đem lại hiệu quả giúp hạn chế các biến chứng suy đa tạng do thiếu oxy và giảm tỉ lệ tử vong. Trong thực tiễn, có nhiều loại máy thở được thiết kế cải tiến theo các nhà lâm sàng nhằm đạt sự tương thích tối ưu giữa hoạt động máy với hoạt động thở của người bệnh càng giúp các tổn thương phổi chóng bình phục, tuy nhiên, chỉ định  kiểu thở phù hợp và kinh nghiêm sử dụng máy thở của bác sĩ chuyên khoa giữ vai trò rất quan trọng.

  1. Kỹ thuật oxy hóa qua màng ngoài cơ thể

Mặc dù đa số các bệnh nhân nhiễm COVID-19 chỉ có biểu hiện với những triệu chứng ở mức độ vừa phải và hồi phục nhanh chóng, nhưng một số bệnh nhân có thể bị suy hô hấp nặng và có thể tiến triển đến hội chứng hủy hoại hô hấp cấp tính (acute respiratory distress syndrome - ARDS) thường cần phải nhập khoa hồi sức tích cực (ICU). Đồng thuận của các nhà phổi học (Pulmonologist) quốc tế về COVID-19 (COVID-19 Consensus) cho thấy tỉ lệ bệnh nhân giảm oxy máu (hypoxemia) nặng cần nhập ICU chiếm tỉ lệ 14% (hiện nay đã có trên 1 triệu ca nhiễm COVID-19 cho nên tỉ lệ này là rất đáng kể) và số lượng bệnh nhân diễn biến suy hô hấp nặng gây thiếu oxy mô (hypoxia) dẫn đến choáng và bị suy đa tạng chiếm tỉ lệ 5%. Cũng theo đồng thuận này, tỉ lệ tử vong ở các bệnh nhân COVID-19 được điều trị với thở máy vẫn còn khá cao, và kỹ thuật ECMO được sử dụng đúng thời điểm giúp cứu sống chonhững ca thể bệnh nặng của ARDS. Ngoài ra, ECMO đặc biệt hiệu quả cho những trường hợp tổn thương tim và hoặc phổi vốn đã trơ với điều trị thở máy tích cực.

ECMO (Extra-Corporeal Membrane Oxygenation) là một kỹ thuật hỗ trợ cơ học đồng thời chức năng tim và/hoặc chức năng phổi thông qua một hệ thống tim phổi nhân tạo. Nguyên lý ECMO là sử dụng một bơm bên ngoài (loại bơm ly tâm hoặc loại bơm con lăn đặt bên ngoài cơ thể) để bơm máu tĩnh mạch (chưa được oxy hóa) của bệnh nhân qua một màng phổi nhân tạo (oxygenator) để giúp cung cấp O2đồng thời đào thải CO2, sau đó bơm máu giàu oxy trở lại hệ tuần hoàn của người bệnh (hình vẽ).

Hình 4: Nguyên lý kỹ thuật oxy hóa qua màng ngoài cơ thể ECMO

Hiệp hội các nhà hồi sức cấp cứu thế giới cũng đã công bố chính thức về khuyến cáo điều trị cho những bệnh nhân COVID-19, trong đó có khuyến cáo sử dụng ECMO khi mà các phương thức điều trị thường qui bị thất bại. Tuy nhiên, điều quan trọng là cần sẵn có đội ngũ được đào tạo về kỹ thuật oxy hóa qua màng ngoài cơ thể và chuyên khoa hồi sức theo chương trình ECMO của mỗi quốc gia, vì đa số các trường hợp đều là cấp cứu khẩn cấp, cần triển khai rất nhanh để tránh nguy cơ suy đa tạng do thiếu ôxy cấp tính. Đây là giải pháp sống còn trong điều trị những ca COVID-19 có tổn thương chức năng hô hấp đặc biệt nghiêm trọng.

Tóm lại, cùng với sự phát triển khoa học công nghệ, chiến lược sản xuất và sử dụng các thiết bị trợ thở, máy thở có thiết kết đạt chuẩn với mục tiêu bảo vệ phổivà kỹ thuật oxy hóa qua màng ngoài cơ thể cần được triển khaivà thực hiên nhằm đem lại hiệu quả cao nhất. Đây đang là mục tiêu được quan tâm hàng đầu của các quốc gia trong chiến dịch điều trị COVID-19, vì cho đến nay, trong bối cảnh vẫn chưa có thuốc điều trị đíchhay vac-xin để phòng ngừa COVID-19 thì việc điều trị cứu sống những ca bệnh suy hô hấp từ mức độ vừa cho đến nặng là rất quan trọng.

  • Tiến sĩ Đoàn đức Hoàng.

Giám đốc chuyên môn BV đa khoa Tâm trí Saigon.

Phụ trách Bộ môn Gây mê hồi sức khoa y trường Đại học Phan châu trinh.


Đoàn Đức Hoằng và cộng sự
TAG:
MST: 0303203915 do Sở Kế Hoạch và Đầu Tư TP.Hồ Chí Minh cấp
GPHĐ số: 150/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp ngày 15/05/2014
Người đại diện : ông Cao Hùng Phú
dathongbao